Trong kỷ nguyên số hóa, xu hướng ăn mặc của con người thay đổi theo từng ngày, từng giờ. Để đáp ứng nhu cầu mặc đẹp nhưng phải rẻ và nhanh của đại đa số người tiêu dùng, khái niệm thời trang nhanh đã ra đời và thống trị thị trường toàn cầu suốt nhiều thập kỷ. Vậy cụ thể Fast fashion là gì và nó mang lại những tác động tích cực hay tiêu cực đến cuộc sống của chúng ta?
1 Fast fashion là gì?
Cụm từ fast fashion là gì vốn không còn quá xa lạ đối với những tín đồ đam mê mua sắm và theo đuổi các xu hướng ăn mặc hiện đại. Hiểu một cách đơn giản nhất, đây là thuật ngữ dùng để chỉ “thời trang nhanh” – những trang phục được thiết kế, sản xuất và bán ra thị trường với tốc độ chóng mặt để kịp thời bắt trend.
Những mặt hàng này thường mô phỏng lại các thiết kế vừa xuất hiện trên sàn catwalk của các nhà mốt xa xỉ hoặc xu hướng của người nổi tiếng. Thay vì sản xuất theo các mùa truyền thống như Xuân/Hạ và Thu/Đông, các thương hiệu thời trang nhanh có thể tung ra hàng chục “vi mùa” trong một năm.
Mục tiêu cốt lõi của mô hình này là tối ưu hóa quy trình sản xuất để đưa sản phẩm từ bản vẽ đến tay người tiêu dùng chỉ trong vòng vài tuần. Nhờ vậy, người mua luôn có cảm giác bản thân đang được khoác lên mình những bộ cánh thời thượng và mới mẻ nhất.
Để đạt được tốc độ ấn tượng và mức giá rẻ đến bất ngờ, các doanh nghiệp buộc phải tối giản chi phí ở mọi công đoạn. Họ thường sử dụng chất liệu vải nhân tạo có độ bền thấp, quy trình may gia công hàng loạt tại các quốc gia đang phát triển với chi phí nhân công rẻ mạt. Điều này vô tình tạo nên một vòng lặp mua sắm, đào thải cực kỳ nhanh chóng trong xã hội hiện đại.
2 Nguồn gốc của fast fashion
Để hiểu rõ hơn fast fashion là gì, chúng ta cần quay ngược dòng thời gian về những năm cuối thế kỷ 20, thời điểm ngành công nghiệp dệt may có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Trước những năm 1800, thời trang là một khái niệm xa xỉ, quần áo chủ yếu được may đo thủ công và sử dụng lâu dài.
Sự xuất hiện của máy may và các cuộc cách mạng công nghiệp đã mở đường cho việc sản xuất hàng loạt, nhưng phải đến những năm 1960-1970, giới trẻ mới bắt đầu săn đón quần áo giá rẻ để thể hiện cá tính cá nhân. Bước ngoặt thực sự diễn ra vào những năm 1990, khi tờ báo The New York Times lần đầu tiên sử dụng thuật ngữ “Fast Fashion” để mô tả sự xuất hiện của thương hiệu Zara tại New York.
Tờ báo này nhấn mạnh rằng Zara chỉ mất vỏn vẹn 15 ngày để một bộ quần áo đi từ ý tưởng thiết kế đến khi được bày bán trên kệ cửa hàng. Đây được coi là phát súng đầu tiên định hình nên một phương thức kinh doanh hoàn toàn mới, làm thay đổi vĩnh viễn thói quen mua sắm của nhân loại.
Sự bùng nổ của mạng xã hội và thương mại điện tử trong thế kỷ 21 càng trở thành đòn bẩy đưa thời trang nhanh lên đỉnh cao phong độ. Các thương hiệu không còn phải chờ đợi phản hồi từ thị trường truyền thống mà có thể đo lường thị hiếu của người tiêu dùng qua các lượt tương tác trực tuyến.
3 Tip nhận biết một thương hiệu fast fashion là gì?
Trong bối cảnh hàng ngàn nhãn hàng quần áo mọc lên như nấm, việc nhận diện đâu là một thương hiệu fast fashion là gì sẽ giúp bạn có cái nhìn khách quan hơn khi mua sắm. Dấu hiệu đầu tiên và dễ thấy nhất chính là số lượng mẫu mã cực kỳ khổng lồ và liên tục được cập nhật.
Nếu bạn ghé thăm một cửa hàng hoặc website mà mỗi tuần đều thấy hàng trăm thiết kế mới xuất hiện, thay thế hoàn toàn cho bộ sưu tập của tuần trước, thì chắc chắn đó là thời trang nhanh. Yếu tố tiếp theo nằm ở mức giá của sản phẩm so với mặt bằng chung của thị trường thời trang thiết kế.
Quần áo của các thương hiệu này thường có mức giá rất “hạt dẻ”, đi kèm với đó là các chương trình giảm giá, khuyến mãi diễn ra quanh năm suốt tháng nhằm kích cầu. Khi kiểm tra nhãn mác, bạn sẽ thấy hầu hết trang phục được làm từ chất liệu tổng hợp như polyester, nylon hoặc acrylic, những loại vải có chi phí sản xuất thấp và dễ gia công hàng loạt.
Chuỗi cung ứng của các thương hiệu thời trang nhanh thường được đặt tại các quốc gia có chi phí nhân công thấp như Bangladesh, Việt Nam, Trung Quốc hay Ấn Độ. Quy trình sản xuất từ khâu lên ý tưởng, cắt may cho đến khi lên kệ chỉ mất từ vài ngày đến hai tuần, thay vì vài tháng như các thương hiệu truyền thống. Độ bền của sản phẩm thường không cao, quần áo dễ bị mất form, phai màu hoặc sờn rách chỉ sau vài lần giặt.
4 Ưu điểm của fast fashion trên thị trường thời trang
Sự thống trị của ngành công nghiệp thời trang nhanh không phải là điều ngẫu nhiên mà nó mang lại những lợi ích kinh tế vô cùng to lớn cho cả chuỗi cung ứng và người tiêu dùng.
Đối với các cửa hàng bán lẻ
Đối với các doanh nghiệp và cửa hàng bán lẻ, mô hình này mang lại nguồn lợi nhuận khổng lồ nhờ vòng quay vốn cực kỳ nhanh. Việc liên tục tung ra sản phẩm mới giúp duy trì lượng khách hàng trung thành ghé thăm cửa hàng thường xuyên để cập nhật xu hướng. Bên cạnh đó, nhờ sản xuất với số lượng lớn, họ có thể thương lượng được mức giá nguyên liệu đầu vào rất thấp, từ đó tối ưu hóa biên độ lợi nhuận trên từng sản phẩm bán ra.
Đối với khách hàng
Về phía người tiêu dùng, thời trang nhanh đã “bình dân hóa” cái đẹp, giúp bất kỳ ai cũng có thể tiếp cận những xu hướng ăn mặc mới nhất mà không cần tốn quá nhiều tiền. Khách hàng có thể dễ dàng sở hữu những bộ trang phục mang hơi hướng của các sàn diễn xa xỉ với mức giá chỉ bằng một phần mười. Sự đa dạng về mẫu mã, kích thước cũng mang lại cho người mua nhiều sự lựa chọn hơn để tự do định hình và thay đổi phong cách cá nhân hàng ngày.
5 Nhược điểm của fast fashion trên thị trường thời trang
Mặc dù mang lại sự tiện lợi và mức giá hấp dẫn, nhưng mặt tối của fast fashion là gì lại đang trở thành một trong những vấn nạn nhức nhối nhất toàn cầu. Nhược điểm lớn nhất của ngành công nghiệp này chính là sự tàn phá khủng khiếp đối với môi trường tự nhiên.
Việc sản xuất hàng tỷ bộ quần áo mỗi năm tiêu tốn một lượng nước ngọt khổng lồ, đồng thời quá trình nhuộm vải hóa chất độc hại đã xả thẳng ra các dòng sông, làm ô nhiễm nguồn nước và hủy hoại hệ sinh thái. Ngoài ra, sử dụng các chất liệu sợi nhân tạo gốc dầu mỏ khiến quần áo thời trang nhanh mất hàng trăm năm để phân hủy, tạo ra lượng rác thải dệt may khổng lồ tại các bãi chôn lấp.
Không chỉ dừng lại ở vấn đề môi trường, ngành công nghiệp này còn vấp phải làn sóng chỉ trích dữ dội về vấn đề đạo đức nghề nghiệp và bóc lột sức lao động. Nhiều nhà máy gia công tại các nước nghèo bắt ép công nhân làm việc quá giờ trong môi trường độc hại, không an toàn với mức lương rẻ mạt để tối ưu hóa chi phí.
Dưới góc độ người tiêu dùng, việc mua sắm thời trang nhanh vô tình cổ xúy cho lối sống lãng phí và văn hóa “dùng một lần rồi vứt”. Chất lượng sản phẩm kém khiến quần áo nhanh hỏng, buộc người dùng phải tiếp tục mở hầu bao để mua sắm món đồ mới. Vòng lặp này không chỉ gây thâm hụt tài chính cá nhân một cách âm thầm mà còn tích tụ tâm lý thèm khát vật chất vô hạn, làm mất đi giá trị đích thực của trang phục.
6 Một số thương hiệu fast fashion nổi tiếng
Khi nhắc đến bản đồ thời trang nhanh thế giới, có những cái tên đình đám đã trở thành biểu tượng quyền lực, định hình phong cách ăn mặc của hàng triệu người.
Zara
Zara là “anh cả” dẫn đầu trong ngành công nghiệp thời trang nhanh, thuộc sở hữu của tập đoàn Inditex đến từ Tây Ban Nha, chiếm thị phần khổng lồ trên toàn cầu với hệ thống hàng ngàn cửa hàng đắc địa. Tuy nhiên, Zara cũng từng đối mặt với không ít làn sóng tẩy chay và tranh bối pháp lý liên quan đến việc sao chép ý tưởng thiết kế của các nhà mốt độc lập.
H&M
H&M (Hennes & Mauritz) là đại diện đến từ Thụy Điển, nổi tiếng với các dòng sản phẩm có mức giá cực kỳ cạnh tranh và phủ sóng rộng khắp mọi phân khúc khách hàng. Sức tiêu thụ của H&M thuộc top đầu thế giới nhờ chiến lược bắt trend nhanh và liên tục kết hợp với các nhà thiết kế nổi tiếng. Dù vậy, thương hiệu này liên tục vấp phải làn sóng chỉ trích từ các tổ chức môi trường vì các vụ bê bối liên quan đến việc đốt bỏ lượng quần áo tồn kho không bán được.
New Look
New Look là một thương hiệu thời trang nhanh nổi tiếng đến từ Anh Quốc, tập trung mạnh vào phân khúc quần áo và phụ kiện dành cho giới trẻ, gây ấn tượng nhờ phong cách mang đậm tính ứng dụng và giá thành phải chăng. Dù vậy, thương hiệu này cũng gặp nhiều khó khăn và phải tái cấu trúc hệ thống cửa hàng trước sự trỗi dậy của các đối thủ thương mại điện tử thế hệ mới.
Forever 21
Forever 21 là cái tên từng làm mưa làm gió tại thị trường Mỹ và châu Á, đại diện cho giấc mơ thời trang giá rẻ của thế hệ học sinh, sinh viên. Thời kỳ đỉnh cao, mức tiêu thụ của thương hiệu này đạt con số kỷ lục nhờ tốc độ thay đổi mẫu mã chóng mặt. Tuy nhiên, do chậm chân trong việc chuyển đổi số và vấp phải sự quay lưng của người tiêu dùng vì chất lượng đi xuống, Forever 21 đã phải nộp đơn phá sản vào năm 2019 trước khi được vực dậy bởi các nhà đầu tư mới.
7 Câu hỏi liên quan đến fast fashion
Dưới đây là tổng hợp và giải đáp cho những thắc mắc phổ biến nhất của người tiêu dùng khi tìm hiểu về bản chất của thời trang nhanh.
Tại sao nhiều người ưa chuộng fast fashion?
Lý do lớn nhất khiến thời trang nhanh chiếm trọn cảm tình của số đông chính là sự kết hợp hoàn hảo giữa yếu tố kinh tế và xu hướng. Người tiêu dùng có thể dễ dàng làm mới tủ đồ của mình liên tục mà không cần lo lắng về việc rỗng ví. Đồng thời, sự tác động mạnh mẽ của các fashion blogger và người nổi tiếng trên mạng xã hội khiến tâm lý sợ lỗi mốt (FOMO) tăng cao, thúc đẩy người ta tìm đến thời trang nhanh như một giải pháp cứu cánh tức thời.
Chất lượng của fast fashion như thế nào?
Nhìn chung, chất lượng của các sản phẩm thời trang nhanh chỉ nằm ở mức trung bình thấp cho đến trung bình. Vì mục tiêu tối ưu chi phí và sản xuất hàng loạt, các chất liệu vải thường mỏng, dễ xù lông, đường may đôi khi còn lỏng lẻo và form dáng không chuẩn chỉnh như đồ may đo. Trang phục thời trang nhanh được thiết kế để mặc trong một khoảng thời gian ngắn theo mùa xu hướng chứ không hướng đến giá trị sử dụng lâu bền theo năm tháng.
Có nên ủng hộ fast fashion không?
Việc có nên tiếp tục ủng hộ thời trang nhanh hay không phụ thuộc hoàn toàn vào góc nhìn và điều kiện kinh tế của mỗi cá nhân. Thay vì tẩy chay hoàn toàn, nhiều chuyên gia khuyên người tiêu dùng nên hướng tới việc mua sắm có trách nhiệm hơn. Bạn vẫn có thể mua đồ thời trang nhanh nếu ngân sách hạn chế, nhưng hãy chọn lọc những món đồ có tính ứng dụng cao, mặc lại nhiều lần và bảo quản chúng thật tốt để kéo dài tuổi thọ, giảm thiểu rác thải ra môi trường.
8 Kết luận
Hiểu rõ Fast fashion là gì sẽ giúp bạn có cái nhìn khách quan hơn về một xu hướng thời trang đang thống trị toàn cầu. Dù mang lại sự tiện lợi và lợi ích kinh tế ngắn hạn cho người tiêu dùng, thời trang nhanh vẫn đi kèm với nhiều thách thức lớn về môi trường và đạo đức xã hội.
Nếu bạn đang tìm kiếm những sản phẩm thời trang, giày sneaker chính hãng và muốn cập nhật thêm nhiều kiến thức hữu ích về xu hướng ăn mặc, hãy ghé thăm Sneaker Daily ngay hôm nay. Đừng quên ấn theo dõi chúng tôi trên các nền tảng mạng xã hội như Fanpage, Youtube và Instagram để không bỏ lỡ những thông tin, chương trình ưu đãi mới nhất đến từ các nhãn hàng.
Trả lời